سه ماه در آسمان

داستان به هفت سال پیش باز می‌گردد. ۲۷ آگوست ۲۰۰۳ نوید شبی زیبا را برای مردم سراسر کره زمین داشت. سیل عظیمی از رصدگران و مشتاقان خود را آماده‌ی عکاسی، رصد و ثبت پدیده‌ای نادر کرده بودند. پدیده‌ای که پیش از این حدود ۶۰ هزار سال قبل غارنشینان ساکن زمین نیز تجربه کرده بودند. تجربه بی‌نظیر درخشان شدن خدای جنگ!

خبر ازاین قرار بود، سیاره بهرام (سیاره سرخ فام مریخ) به اوج درخشش و نزدیکترین فاصله مداری ممکن خود به ما می‌رسد! تمام ماجرا همین بود و فقط مریخ قرار است نسبت به قبل قدری پرنورتر دیده شود. اتفاقی که اگر قرار بود تفاوتش را به اشخاص عادی در دو شب متوالی نشان دهیم، شاید آنقدرها هم متوجه امر نمی‌شدند.

از همان سالها بود که شایعه‌ای مبنی بر پدیدار شدن دو ماه در آسمان دهان به دهان گشت و متاسفانه تعداد کثیری از رسانه‌های داخلی و خارجی آن را برای میلیونها بیننده و خواننده پخش کردند. با اعلام این خبر در رسانه‌ها، خبرگزاری‌ها نیز به میدان آمدند و کاملا ناآگاهانه تیتر خبری روز خود را به این موضوع اختصاص دادند "شب ۲۷  آگوست را از دست ندهید، مریخ به اندازه ماه بزرگ دیده می‌شود."

دیری نپایید که این خبر گریبانگیر کاربران دنیای اینترنت گشت و همه با ارسال نامه های الکترونیکی سعی در باخبر کردن یکدیگر  نسبت به این رخداد باورنکردنی داشتند.

اکنون نیز با نزدیک شدن به هفتمین سالگرد این اتفاق، گویا هنوز خیلی‌ها نه تنها به اصلاح اطلاعات خود نپرداخته‌اند، بلکه همچنان بر اشتباه تاریخی هفت سال گذشته خود پافشاری می‌کنند و تصور دارند هرسال درشب ۲۷ آگوست (پنجم شهریور) این اتفاق خواهد افتاد و از آن مهمتر تلاش خستگی‌ناپذیر آنها برای انتقال این خبر نادرست به دیگران بسیار قابل توجه است.

آخرین باری که سیاره مریخ (بهرام) به نزدیک‌ترین فاصله خود از زمین رسید، در ۲۷ آگوست ۲۰۰۳ (۶ شهریور ۱۳۸۲) بود که به شکل چشم‌نوازی در آسمان شب خودنمایی کرد. این سیاره سرخ‌فام چندی بعد در کنار ماه بدر (ماه کامل) قرار گرفت و در آن حالت قطر ظاهری‌ آن در حدود ۱۴۰ برابر کوچکتر از قرص کامل ماه بود.

اگر شما نیز مایلید این کابوس نجومی را تبدیل به یک رویای حقیقی زیبا کنید، پیشنهاد می‌کنیم درصورتی که برای رصد آسمان از تلسکوپ استفاده می‌کنید و ابزارتان این قدرت را دارد، این شب‌ها حتما سیاره بهرام را با بزرگنمایی در حدود 150 برابر تجربه کنید، چرا که تنها در این حالت قادر خواهید بود خدای جنگ آسمان را با ماه بدر مقایسه کنید.

 

قابله دو سیاره زمانی روی می‌دهد که هر دو سیاره در یک طرف خورشید به گونه‌ای قرار داشته باشند که مراکز جرم دو سیاره و خورشید روی یک خط قرار گیرد. در چنین حالتی سیاره خارجی (سیاره دورتر نسبت به خورشید) از دید ناظر ایستاده بر سیاره داخلی (سیاره نزدیک‌تر نسبت به خورشید)، شب هنگام طلوع کرده و به شکل قرص کاملی دیده می‌شود. اما سیاره داخلی از دید ناظر ایستاده بر سیاره خارجی فقط هنگام روز قابل مشاهده است و نیم‌کره تاریک آن دیده می‌شود. طبیعی است که در زمان مقابله فاصله بین دو سیاره در کمترین مقدار خود قرار دارد.

مریخ در مداری بیضی شکل به دور خورشید حرکت می‌کند. فاصله این سیاره از خورشید به هنگام حضیض (نزدیکترین فاصله به خورشید) حدود ۲۰۶ میلیون کیلومتر و در اوج (بیشترین فاصله از خورشید) حدود ۲۴۹ میلیون کیلومتر است.


حدود ۶۸۹ روز زمینی طول می‌کشد تا مریخ یک بار به دور خورشید بچرخد که تقریبا" دو برابر مدت گردش انتقالی زمین (یک سال) است. زمین هم خود بر مداری بیضی شکل به دور خورشید می چرخد که در حضیض ۱۴۷ میلیون کیلومتر و در اوج ۱۵۲ میلیون کیلومتر از خورشید فاصله دارد.

دو سیاره در وضعیت مقابله
دو سیاره در وضعیت مقابله

توجه به مدت زمان سال مریخی (۶۸۹ روز) و سال زمینی (۳۶۵ روز) نشان می‌دهد که فاصله زمانی هر دو تقابل حدود دو سال و دو ماه است. این مطلب را می‌توان از تصویر بالا نیز استنتاج نمود. اما با عنایت به بیضی بودن مدار هر دو سیاره می‌توان انتظار داشت که فاصله بین زمین و مریخ در هر مقابله متفاوت باشد. کمترین فاصله، زمانی رخ می‌دهد که زمین در اوج و مریخ در حضیض مدار خود باشد. در این حالت زمین و مریخ تا ۵۶ میلیون کیلومتر به هم نزدیک خواهند شد. دورترین فاصله بین دو سیاره در مقابله می‌تواند تا ۱۰۰ میلیون کیلومتر افزایش یابد.

کمترین فاصله بین زمین و مریخ در مقابله‌هایی رخ می‌دهد که در دوره‌های ۱۵ تا ۱۷ ساله تکرار می‌شوند. اما آنچه حائز اهمیت است توجه به این نکته می‌باشد که فاصله دو سیاره در مقابله‌های نزدیک الزاما یکی نیست و به همین دلیل است که نزدیک‌ترین مقابله‌ها (مانند آنچه در ۲۷ آگوست سال ۲۰۰۳ رخ داد) در فواصل زمانی بسیار طولانی رخ می‌دهند.

جهت‌گیری مدار مریخ در فضا به هنگام مقابله نزدیک به گونه‌ای است که مریخ در جهت صورت فلکی دلو و یا در نزدیکی صورت فلکی جدی قرار می‌گیرد. از طرفی کره زمین نیز در  امرداد هر سال از این مکان می‌گذرد. بنابراین مقابله نزدیک دو سیاره همیشه در امرداد یا شهریور هر ۱۵ تا ۱۷ سال رخ می‌دهد. در این هنگام مریخ در جنوب استوای سماوی قرار دارد و بنابراین این نوع مقابله‌ها از عرض‌های جغرافیایی جنوبی زمین بهتر مشاهده می‌شوند. عکس این مطلب در مقابله‌های دور صادق است چرا که این نوع مقابله‌ها در صورت فلکی اسد و در ماه بهمن و اسفند رخ می‌دهند، در نتیجه از نیمکره شمالی زمین بهتر دیده می‌شوند.

جالب است بدانید آنچه در اوایل شهریور ماه (اواخر ماه آگوست) سال جاری (سال ۱۳۸۹ خورشیدی) رخ خواهد داد، جلوه‌نمایی پرشکوه سیاره مشتری (برجیس) در کنار ماه است. به امید آنکه این خیال‌پردازی نجومی به سراغ برجیس نرود و شایعه‌ای بزرگتر مبنی بر مشاهده سه ماه در آسمان نشنویم!!!

www.spacescience.ir

/ 0 نظر / 14 بازدید