مختصری در مورد هلال ماه(1)

مقارنه : به زمانی گفته می شود که اختلاف طول دایره البروجی ماه و خورشید دقیقاً برابر صفر درجه باشد.
در واقع زمانی را گوییم که دو جرم آسمانی (همانند ماه و خورشید) کمترین فاصله(جدایی زاویه ای) را در حین یکبار چرخش ظاهری به دور خورشید داشته باشد.
سن ماه: به مدت زمان گذشته از زمان مقارنه ماه و خورشید اطلاق می شود.
سن ماه یکی از مهمترین پارامترها(عوامل) برای رؤیت پذیری هلال ماه می باشد. هرچه سن هلالی کمتر باشد با تاثیر گذاری بر عوامل دیگر از جمله جدایی زاویه ای رؤیت هلال را سخت و سخت تر می کند.
به هلال هایی با سن کمتر از 20 ساعت هلال های جوان ، بین 20 تا 24 ساعت هلال های میان سال و بالاتر از 24 ساعت هلال های پیر می گویند.
جدایی زاویه ای: اصطلاحاً به زاویه ای گفته می شود که از تلاقی دو خط فرضی که نقطه تلاقی آن چشم ناظر و دو سر دیگر این خطوط دو جرم سماوی مورد نظر است ،بدست می آید.
در بحث جدایی زاویه ای مبحثی به نام حد دانژون وجود دارد که به بحث پیرامون آن می پردازیم.
دانژون ، دانشمند فرانسوی ، با تحقیق بر روی ماه و سطح آن به این نظر دست یافت که اگر جدایی زاویه ای ماه از خورشید کمتر از 7 درجه باشد اصولاً هلالی تشکیل نمی شود تا دیده شود. او دلیل این امر را ارتفاعات و پستی و بلندی های ماه دانست.
اگر بر فرض سطح ماه کاملاً صاف همانند یک توپ گرد بود ، آنگاه با کمترین جدایی زاویه ای از خورشید می توانستیم برای ماه هلالی فرض کنیم. اما به علت وجود ارتفاعات در لبه ماه نور نمی تواند به چشم راصد برسد در نتیجه اصولا هلالی شکل نمی گیرد. تا زمان حال هلالی کمتر از این حد دیده نشده تا این نظر رد شود یا تغییر یابد.
مدت مکث ماه : در بحث رؤیت هلال ماه به مدت زمان بین غروب خورشید تا غروب ماه مدت مکث ماه می گویند. این پارامتر نیز نقش مهمی در رؤیت پذیری هلال ایفا می کند، زیرا هر چه این مدت زمان بیشتر باشد لحظه به لحظه بر تاریکی هوا افزوده می شود و در نتیجه هلال راحت تر دیده خواهد شد. در واقع هلال هنگامی دیده می شود که تضاد رنگی بین زمینه آسمان و هلال ایجاد شود. در هنگام روز این تضاد رنگی بسیار کم است به همین دلیل با تاریک شدن هرچه بیشتر آسمان این تضاد رنگی افزایش یافته و در نتیجه ی آن هلال راحت تر دیده می شود.
طول کمان هلال: در واقع اگر محیط ماه را یک دایره فرض کنیم به زاویه ای که دو نوک هلال،که بر روی این دایره قرار دارند، با مرکز ایجاد می کند طول کمان هلال می گویند.
فاز(سطح روشن) ماه: به میزان سطح روشن ماه نسبت به کل سطح قابل رؤیت ، فاز ماه گویند. فاز ماه را بصورت عددی بین صفر تا 01/0 نمایش می دهند که فاز صفر(0%) مربوط به زمان مقارنه و فاز 01/0 (یا 100%) مربوط به ماه کامل (بدر) است.
شماره ماه گرد اسلامی : شماره ماه در تقویم هجری قمری است یعنی تعداد ماه های گذشته از اول محرم سال هجرت پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه.
شماره ماه گرد نجومی (شماره ماه گرد
Brown) : این ماه بر اساس تعداد ماه های گذشته از 16 ژانویه 1923 میلادی به افتخار کارهای ارزشمند Ernest Brown
(1938-1866) تعریف می شود.
برای رصد هلال ماه چه باید کنیم؟
1 - انجام محاسبات
برای رصد هلال شامگاهی باید مشخصات ماه را برای لحظه غروب خورشید محاسبه کنیم.
امروزه برای انجام این محاسبات از نرم افزارهای رایانه ای با دقت بسیار بالا استفاده می شود که علاوه بر دقت بالا سرعت محاسبه را بسیار بالا می برد. در محاسبات ما باید مقادیر پارامتر هایی مانند سن ماه ، جدایی زاویه ای ، مدت مکث ، طول کمان ، فاز ماه ، ضخامت میانی ، اختلاف سمت ماه با خورشید و ... را برای منطقه رصد مورد نظر در لحظه غروب خورشید را استخراج کنیم.
در نهایت نیز سمت و ارتفاع ماه را حداکثر به ازای هر 5 دقیقه محاسبه می کنیم تا بتوانیم مکان ماه را در لحظات مختلف بیابیم.
2-انتخاب منطقه رصد
یکی از مهمترین عوامل رؤیت پذیر بودن هلال انتخاب منطقه رصدی مناسب است . به طوری که شرح خواهیم داد این عامل بسیار بر رؤیت پذیر بودن یک هلال تاثیر گذار خواهد بود.
یک رصدگاه مناسب باید ویژگی های خاصی داشته باشد که سعی می کنیم به طور اجمالی به شرح چند ویژگی بپردازیم
الف – وضعیت افق رصدگاه:
شاید مهمترین ویژگی یک رصدگاه مطلوب بودن افق رصدگاه است. مطلوب بودن یعنی اینکه در مکانی که ماه باید رؤیت شود حتی الامکان موانعی همانند کوه و درخت و ... کمتر وجود داشته باشد و یا حداقل ارتفاع این موانع به صفر نزدیک باشد. البته وجود موانع با ارتفاع بسیار کم و در فاصله بسیار دور بطوری که مانعی به حساب نیاید ، می تواند راهنمای بسیار خوبی برای رؤیت هلال باشد مثلاً می توان از آنها به عنوان شاخص سمت استفاده نمود.
لازم به ذکر است که افق صفر افقی است که جدایی زاویه ای لبه افق در هر قسمت تا سمت الراس 90 درجه باشد. به عنوان مثال هنگامی که از ساحل به دریا نگاه می کنیم به افقی تقریبا صفر نگاه کرده ایم . البته افق های منفی نیز وجود دارد که در ویژگی های دیگر رصدگاه به آن می پردازیم.
ب – ارتفاع رصدگاه:
هر چه ارتفاع رصد گاه از سطح دریا بیشتر باشد آن وقت رصدگاه چند مزیت پیدا می کند.
اولاً ارتفاع موانع افق رصدگاه کم می شود به طوری که گاهی می توانیم زیر افق(افق منفی) را - که در حالت عادی و در شرایطی که روی زمین با ارتفاع کم از دریا هستیم نمی توانیم ببینیم - مشاهده کنیم.پس کمترین فایده یک رصدگاه کم شدن موانع رصدی است.
ثانیاً اثر پدیده شکست نور نیز بیشتر می شود و در نتیجه آن بخت رؤیت پذیری هلال افزایش می یابد و حتی هنگامی که ماه به طور حقیقی غروب کرده است به علت پدیده شکست زمان بیشتری می توانیم هلال را مشاهده کنیم.
ثالثاً به علت رقیق شدن جو ،اثر کم شدن نور جسم کمتر می شود و همچنین به علت وجود آبادی های کمتر در ارتفاعات و دور بودن از شهرها گرد و غبار نزدیک افق کمتر خواهد بود.
ج – وضعیت جوی رصدگاه:
مطمئنا برای هر رصد نجومی ، از جمله رصد هلال ، آسمانی ابری یا نیمه ابری مطلوب نخواهد بود. در نتیجه برای رصد هلال مناطقی توصیه می شود که دارای ثبات جوی نسبتا خوبی باشند. همچنین عواملی مثل رطوبت نیز در بررسی وضعیت جوی رصدگاه مورد مطالعه قرار می گیرند زیرا مثلا وجود رطوبت در هوا باعث متفرق کردن (پراش) نور به اطراف و در نهایت تضعیف نور رسیده از هلال به چشم راصد می شود.
د – وضعیت نوری رصدگاه:
معمولا برای رصدهای نجومی مناطقی مناسب است که از منابع نوری فاصله داشته باشد. در مورد رصد هلال نیز بهتر است به این موضوع نیز توجه کنیم. البته این عامل نقش کمتری را بر رؤیت هلال ایفا می کند ولی می توان نقش آن را در هلال های بحرانی مشاهده کرد....

ادامه دارد...

منیع:دانشجو

/ 6 نظر / 27 بازدید
پریسا نصر

سلام من به این موضوع خیلی علاقه دارم بیش تر توضیح بدین

پریسا نصر

[قلب]thnax

علیرضا اخلاقی

ممنون میشم ساعت 10 صبح دیگه؟ راستی من چه طوری خواهرتون رو بشناسم؟ خواهرتون که دیگه نمیگه نشونی سوالا رو بده تا بهت بدم؟

♥ملیکا♥

وااااي ببخشيد که دير ميام... من اپ کردماااا...

Mustang Space

سلام ممنون که به وبلاگم سر زدید و نظر گذاشتید! ببخشید اگه میشه بهم خبر بدید که با چه نامی لینکتون کنم. موفق باشید

لبخندایرانی

سلام برشما 3مطلب اول وبلاگ شما را خوانديم واقعا عالي بود واززآن استفاده كرديم قالب وكدهايي راهم كه استفاده كرديد مناسب با وبلاگتون است وبلاگ لبخند ايراني از 4نويسنده و2طراح تشكيل شده كه با گذشت 4 ماه از افتتاح اين وبلاگ توانسته است نظر جمع كسيري از مخاطبان را به خود جلب كند شما هم مي توانيد به وبلاگ ما سربزنيد واگر از وبلاگ ما خوشتان آمد مارا با گروه لبخندايراني لينك كنيد و سپس خبر دهيد تا به ما وجمع دوستانمان بپيونديد با لينك شدن وبلاگ شمادروبلاگمان ،وبلاگتان به بيش از 120نفر از دوستان لينك شده ي ما معرفي مي شود ودرآخر خاطر نشان مي شويم كه وبلاگ ما وبلاگي مذهبي نيست بلكه در حال حاضر با ويژه نامه ماه رمضان در خدمتتون هستيم گروه وبلاگ نويسي لبخند ايراني